Standardowe instrukcje pracy w obróbce metali: jak zacząć

Standardowe instrukcje pracy (SWI) to instrukcje, które mają zapewnić, że procesy produkcyjne są spójne, terminowe i powtarzalne. Często standardowe instrukcje pracy drukuje się i wywiesza przy stanowisku operatora. Praca standaryzowana to pisemny opis najbezpieczniejszej, najbardziej efektywnej i dającej najwyższą jakość metody wykonania danej czynności lub procesu. Czy jednak standardowe instrukcje pracy można stosować także w obróbce metali, gdzie metal jest cięty, gięty, obrabiany skrawaniem i spawany w części i zespoły?

Standardowe instrukcje pracy przy produkcji wyrobów standardowych

Tam, gdzie ta sama część lub ten sam zespół powstaje raz za razem, przygotowanie dobrych instrukcji pracy jest proste. Uwzględnia się w nich określone stanowisko i szacowany czas wykonania poszczególnych elementów pracy. Uwzględnia się najbardziej efektywny przebieg pracy lub kroki potrzebne do wykonania zadania. Warto też opisać kontrole jakości, które pozwalają upewnić się, że praca została wykonana prawidłowo, zanim część lub zespół trafi do kolejnego etapu procesu.

A co w produkcji małoseryjnej?

Zakłady, które wytwarzają wyroby wysokoasortymentowe w małych seriach, mogą kręcić nosem na pomysł standardowych instrukcji pracy. Mogą argumentować, że każda część jest inna, a rodzaj części i wymagania jakościowe niewiele lub wcale się nie powtarzają między klientami. To może być prawda, ale nie przeszkadza to, by instrukcje pracy zawierały cenne wskazówki wspierające działania ciągłego doskonalenia.

Dopracowując standardowe instrukcje pracy dla produkcji wysokoasortymentowej i małoseryjnej, kierownik zakładu powinien najpierw skupić się na czynnościach, które niewiele lub wcale nie różnią się między zleceniami. Takie instrukcje mogą obejmować rutynową konserwację maszyn oraz kalibrację sprawdzianów i narzędzi.

Z punktu widzenia jakości operatorowi można polecić dokładną kontrolę materiału przed rozpoczęciem pracy, a następnie kontrolę końcową po zakończeniu zlecenia. Tego kroku nie powinno się streszczać jednym zdaniem. Trzeba go rozwinąć tak, by odpowiadał na pytania, jak często przeprowadza się kontrolę i gdzie po jej wykonaniu zapisuje się wyniki.

Dobrze udokumentowane powinny być też kroki postępowania z częściami niezgodnymi, w tym sposób dokumentowania niezgodności lub działań korygujących.

Przykład z produkcji wysokoasortymentowej: wsporniki cięte laserowo i gięte

Weźmy zakład produkcji na zlecenie, który tnie laserowo i gnie stalowe wsporniki dla kilkudziesięciu klientów. Każdy numer części jest inny, ale przebieg pracy jest ten sam: załadować arkusz, wybrać program cięcia, sprawdzić pierwszą część z rysunkiem, ustawić prasę krawędziową, giąć, gratować, skontrolować i oznakować.

Podziel instrukcje na dwie części:

• Jedna standardowa instrukcja dla wspólnego przebiegu pracy: ustawienie prasy krawędziowej, kontrola pierwszej sztuki, gratowanie, oznakowanie i postępowanie z częścią niezgodną. Pisze się ją raz i raz się z niej szkoli.
• Krótka karta ustawcza dla każdego numeru części: nazwa i rewizja programu, materiał, oprzyrządowanie prasy krawędziowej, kolejność gięć, wymiary krytyczne i zdjęcie gotowej części.

Nowa część wymaga wtedy nowej karty ustawczej, a nie nowej instrukcji.

Karty ustawcze w obróbce CNC

W obróbce skrawaniem jednym z najczęściej pomijanych elementów pracy standaryzowanej jest przekazanie od programisty CNC do maszyny. Programista CNC czyta rysunek lub model CAD, pisze program w systemie CAM i dobiera narzędzia oraz parametry skrawania. Operator lub ustawiacz CNC zakłada narzędzia, mocuje przyrząd i część, ustawia przesunięcia punktu zerowego, uruchamia program i sprawdza części. Tym, co łączy te dwie role, jest karta ustawcza. Dobra karta zawiera:

• Tabelę narzędzi ze wszystkimi wymaganymi narzędziami: numer narzędzia, typ, rozmiar, oprawka i wysięg. Osoba odpowiedzialna za gospodarkę narzędziową przygotowuje i zakłada na jej podstawie narzędzia; przy długich czasach skrawania może być też potrzebne przygotowanie narzędzi zapasowych.
• Listę operacji w kolejności, łącznie z operacjami bez skrawania, takimi jak usuwanie wiórów, pomiary sprawdzianami czy obrócenie części, żeby operator wiedział, co będzie wymagało jego uwagi.
• Zdjęcia ustawienia przyrządu, ułożenia części, punktu zerowego i mocowania. Wyraźne zdjęcie prawidłowego ustawienia odpowiada na większość pytań, które ustawiacz w przeciwnym razie by zadał.
• Nazwę i rewizję programu, materiał i kontrole pierwszej sztuki.

Im więcej szczegółów zawiera karta ustawcza, tym mniej czasu ustawiacz traci na dochodzenie do rozwiązań przy zatrzymanej maszynie. Istnieje kompromis między szczegółowością a nakładem pracy na przygotowanie karty, dlatego im łatwiej ją przygotować, tym więcej szczegółów się w niej znajdzie.

Podsumowanie

Nawet w produkcji wysokoasortymentowej może się znaleźć miejsce na standardowe instrukcje pracy, które faktycznie opisują kroki produkcyjne. Kluczem jest identyfikacja części powtarzalnych (w lean nazywanych „runners” i „repeaters”), czyli tych części lub zespołów, które mają podobną konstrukcję i regularnie przechodzą przez zakład. Takie zlecenia często mają podobne kroki pracy, a więc i podobne instrukcje pracy. Gdy kierownictwo tworzy szczegółowe instrukcje pracy do czegoś, co wygląda na zlecenie jednorazowe, w rzeczywistości inwestuje w podejście jakościowe dla całej pracy, bo te same standardowe instrukcje pracy będą miały zastosowanie do podobnych zleceń.

To również wpisuje się w myślenie, że takie dokumenty powinny służyć utrzymaniu jakości i eliminowaniu marnotrawstwa w produkcji. Bez krytycznego spojrzenia na części i zespoły oraz związane z nimi procesy pracy zakłady produkcji na zlecenie nie mogą oczekiwać, że instrukcje pracy wpłyną na jakość. Ostatecznie standardowe instrukcje pracy można dopracować tak, by stały się nie tylko dokumentem informacyjnym, ale narzędziem ciągłego doskonalenia. Celem jest pomóc pracownikowi wykonać pracę jak najlepiej i w możliwie najbardziej efektywny sposób.

Gdzie pasuje REWO

W REWO wspólny przebieg pracy i każda karta ustawcza mogą być instrukcją zbudowaną ze zdjęć i krótkich filmów, otwieraną kodem QR z karty przewodniej zlecenia albo ze zlecenia produkcyjnego w systemie MES. Gdy ustawienie się zmienia, zaktualizowaną wersję zatwierdza się raz i zastępuje ona poprzednią przy każdej maszynie.

Przeczytaj też: REWO dla branży metalowej · Instrukcje pracy przy montażu wielowariantowym · Jak skrócić czas przezbrojenia